Mediakit

Tunnelveiligheid roept vaak vragen op. Wat gebeurt er als er brand uitbreekt in een tunnel? Hoe blijf je veilig als je onderweg bent? En hoe zit het eigenlijk met de techniek en de regelgeving achter al die systemen?

Op deze plek vind je heldere antwoorden, betrouwbare informatie en handige materialen over tunnelveiligheid in wegtunnels in Nederland. Deze mediakit is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over tunnelveiligheid – of je nu journalist, beleidsmaker, student of gewoon een nieuwsgierige weggebruiker bent. Alles in begrijpelijke taal en op één plek.

Feiten, visuals en experts over tunnelveiligheid

Feiten en cijfers

Tunnels algemeen

Aantal tunnels in Nederland

Nederland telt ca. 50 wegverkeerstunnels. Het overgrote deel van deze tunnels is langer dan 250 meter en valt daarmee onder de Nederlandse tunnelwetgeving (Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels, of Warvw). 

Lees ook het Handboek Tunnelbouw (COB). Voor meer gedetailleerde informatie over de Nederlandse Tunnelwetgeving: kennisplatformtunnelveiligheid.nl

Langste tunnels in Nederland

De langste Nederlandse wegverkeerstunnel is de Westerscheldetunnel, met een lengte van ruim 6,6 km. De langste landtunnel in Nederland is de Gaasperdammertunnel. Deze heeft een lengte van 3,0 km als onderdeel van de A9 bij Amsterdam-Zuidoost. De langste spoortunnel van Nederland is de Groene Harttunnel, deze is 7,2 km.

Incidenten in tunnels

Aantal incidenten in Nederlandse tunnels

  • Het gemiddeld aantal incidenten in Nederlandse tunnels per jaar is moeilijk te bepalen omdat dit niet (meer) centraal wordt bijgehouden. Tot 2008 hield de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) dit bij voor autosnelwegen in Nederland. In de periode 2001-2004 zijn er op Nederlandse autosnelwegen 26 ernstige ongevallen gebeurd in een tunnel of binnen 50 meter ervandaan; 3 daarvan hadden een dodelijke afloop. In de periode 2005- 2008 is dit aantal ernstige ongevallen gedaald naar 19, waarvan 2 met dodelijke afloop. Deze aantallen ernstige ongevallen vormen ongeveer 1% van alle geregistreerde ongevallen met ernstig letsel op autosnelwegen in beheer van het Rijk.

Oorzaken tunnelongevallen

  • Het is niet mogelijk om directe oorzaken aan te wijzen van tunnelongevallen in het algemeen, daarvoor spelen er te veel factoren mee. Wel zijn er specifieke risicofactoren voor het ontstaan van ongevallen in tunnels te benoemen. Dit zijn onder meer het (veelal) ontbreken van vluchtstroken, de geslotenheid van de constructie, het hellingspercentage en lichtcondities. Lees ook: SWOV-Factsheet en de KPT rapporten Overzicht van ongevallen in tunnels (2022) en Handreiking incidentbestrijding van het NIPV (2024).

Branden in tunnels

  • In Rijkstunnels in Nederland treedt in totaal zo’n twee keer per jaar een kleine brand op (zoals een brand bij een personenauto), die in korte tijd dooft of wordt geblust – door de weggebruikers of de brandweer – zonder dat er slachtoffers vallen en zonder dat noemenswaardige materiële schade optreedt. Grote tunnelbranden (≥ 25 MW) in wegtunnels vinden in Nederland gelukkig zelden plaats. Er zijn sinds 1942 twee grote tunnelbranden met dodelijke afloop in Nederland voorgevallen, waarbij in beide gevallen sprake was van een vrachtwagenbrand: in de Velsertunnel (1978) en in de Heinenoordtunnel (2014).

Bron: NIPV literatuurstudie brandbestrijding in wegtunnels

Gedrag bij incidenten

  • Bij oefeningen blijkt dat automobilisten vaak passief zijn (en niet vluchten) of anders reageren dan misschien tijdens het ontwerp was voorzien.

Bron: TNO-rapport Gedrag van automobilisten bij evacuatie van een tunnel

Bij tunnelincidenten: wat moet je weten?

Algemeen

Goed om te weten bij het rijden in een tunnel:

  • Animatie | ‘algemene tunnelveiligheid’, Rijkswaterstaat
  • Animatie | ‘Veilig door een tunnel? Supersimpel met de tunnelreflex!’, Agentschap Wegen en Verkeer België
  • Infographic | Speciale informatie en instructies voor beroepschauffeurs bij het rijden in tunnels.
Brand in een tunnel

Wat te doen bij een brand in een tunnel: een kort stappenplan

Rook of brand in een tunnel betekent direct gevaar. Bij rook of brand aan het eigen voertuig of verderop in de tunnel is evacueren noodzakelijk.

  • Brand aan het eigen voertuig: zet de alarmlichten aan en parkeer zo dicht mogelijk tegen de tunnelwand.
  • Brand aan een ander voertuig: houd afstand en zet de alarmlichten aan.
  • Keer nooit om en rijd niet achteruit.
  • Zet de motor uit en laat de sleutel in het contact zitten.
  • Verlaat het voertuig samen met alle passagiers, bij voorkeur met een veiligheidsvest aan.
  • Volg de instructies via de luidsprekers in de tunnel.
  • Loop langs de tunnelwand, weg van de brand, naar de dichtstbijzijnde nooduitgang.

In de hulppostkast hangt een brandblusser voor het blussen van een kleine, beginnende brand.

Bekijk ook:

  • Animatie  | ‘ongeval of brand in een tunnel’, Rijkswaterstaat
  • Animatie  | ‘Tony de Tunnel over brand’, Agentschap Wegen en Verkeer België
  • Webpagina  | ‘Rijden in de tunnel’, ANWB

 

Pech in een tunnel

Wat te doen bij pech in een tunnel: een kort stappenplan 

Rijd indien mogelijk de tunnel uit en parkeer op de vluchtstrook of in een vluchthaven. Als verlaten van de tunnel niet mogelijk is:

  • Zet de alarmlichten aan en parkeer zo dicht mogelijk tegen de tunnelwand.
  • Zet de motor uit en laat de sleutel in het contact zitten. Zo kunnen hulpdiensten het voertuig zo nodig verplaatsen.
  • Verlaat het voertuig samen met alle passagiers, bij voorkeur met een veiligheidsvest aan. Steek nooit de rijbaan over.
  • Laat passagiers 50 meter voorbij het voertuig wachten, zodat zij beschermd zijn als achteropkomend verkeer tegen het voertuig botst.
  • Loop langs de tunnelwand in de rijrichting naar de dichtstbijzijnde hulppost. Neem daar telefonisch contact op met de wegverkeersleider voor hulp en veiligheidsinstructies.
  • In de hulppostkast hangt ook een brandblusser voor een kleine, beginnende brand.
  • Wacht zo dicht mogelijk tegen de tunnelwand op hulp.

Bekijk ook:

  • Animatie  | ‘ongeval of brand in een tunnel’, Rijkswaterstaat
  • Animatie  |  ‘Tony de Tunnel over pech’, Agentschap Wegen en Verkeer België
  • Webpagina | ‘Rijden in de tunnel’, ANWB

Download video's

Download factsheets

Download afbeeldingen

Download infographics

Over het KPT

Het Kennisplatform Tunnelveiligheid (KPT) is hét centrale punt in Nederland voor het delen van actuele kennis op het gebied van tunnelveiligheid, van ontwerp en bouw tot exploitatie en incidentbestrijding. Het platform brengt hiervoor beheerders, hulpdiensten, overheden, kennisinstellingen en marktpartijen bij elkaar.

Het KPT verzamelt en verspreidt onderzoeksresultaten, praktijkervaringen en ontwikkelingen in wet- en regelgeving en beleid. Via bijeenkomsten, publicaties en een online toolkit ondersteunt het platform professionals in het maken van goed onderbouwde keuzes op het gebied van veiligheid, techniek en communicatie.

Tunnelveiligheid raakt iedereen: van hulpverleners tot reizigers. Door kennisdeling en samenwerking draagt het KPT bij aan goed voorbereide organisaties en veiliger tunnels voor iedereen.

Bron: Kennisplatform Tunnelveiligheid 

Download PDF

OVER TUNNELVEILIGHEID

Nederland telt ruim duizend tunnelvormige bouwwerken, ­waarvan ­circa 50 tunnels voor wegverkeer langer dan 250 meter. Ze zijn ­onmisbaar voor een vlotte doorstroming en ruimtegebruik in ons ­dichtbevolkte land. Hoewel incidenten in een tunnel door de beperkte en afgesloten ruimte bijzondere aandacht verdienen, zijn ze veiliger dan vaak wordt gedacht.

Nederlandse tunnels voldoen aan strenge nationale eisen, die afgeleid zijn van Europese eisen. Ze zijn uitgerust met uitgebreide veiligheids­voorzieningen zoals automatische detectiesystemen, vluchtwegen en ­noodcommunicatiemiddelen. Daarnaast worden tunnels continu ­gemonitord en regelmatig getest, ook in samenwerking met de hulpdiensten.

Toch speelt niet alleen techniek een rol: veilig gedrag van weggebruikers is minstens zo belangrijk. Weten wat je moet doen bij een incident of brand kan het verschil maken. Overheden, hulpdiensten en kennisinstellingen en het KPT hebben een rol in het geven van duidelijke publieksvoorlichting en risicocommunicatie.

Tunnelveiligheid is dus een gedeelde verantwoordelijkheid van ­ontwerpers en beheerders tot gebruikers.

Bronnen: Rijkswaterstaat – Tunnelveiligheid  |  Kennisplatform Tunnelveiligheid

Download PDF

Wat experts zeggen