Wat is tunnelveiligheid

Tunnelveiligheid roept vaak vragen op. Wat gebeurt er als er brand uitbreekt in een tunnel? Hoe blijf je veilig als je onderweg bent? En hoe zit het eigenlijk met de techniek en de regels achter al die systemen?

HEEFT U EEN VRAAG?

Bekijk de eerder gestelde vragen óf stel hier een vraag aan het KPT team. Wij zullen uw vraag zo snel mogelijk beantwoorden.

Nederland telt ruim duizend tunnelvormige bouwwerken, waarvan ongeveer 50 tunnels voor wegverkeer langer dan 250 meter. Ze zijn onmisbaar voor een vlotte doorstroming en ruimtegebruik in ons dichtbevolkte land. Hoewel incidenten in een tunnel door de beperkte en afgesloten ruimte bijzondere aandacht verdienen, zijn ze veiliger dan vaak wordt gedacht.

Nederlandse tunnels voldoen aan strenge nationale eisen, die afgeleid zijn van Europese eisen. Ze zijn uitgerust met uitgebreide veiligheidsvoorzieningen zoals automatische detectiesystemen, vluchtwegen en noodcommunicatiemiddelen. Daarnaast worden tunnels continu gemonitord en regelmatig getest, ook in samenwerking met de hulpdiensten.

Toch speelt niet alleen techniek een rol: veilig gedrag van weggebruikers is minstens zo belangrijk. Weten wat je moet doen bij een incident of brand kan het verschil maken. Daarom zetten overheden, hulpdiensten en kennisinstellingen zich in voor duidelijke publieksvoorlichting en risicocommunicatie.

Vragen en antwoorden over tunnelveiligheid

Hoe vaak per jaar vinden er gemiddeld incidenten plaats in tunnels in Nederland?

Een overzicht van statistieken met betrekking tot het gemiddeld aantal incidenten in wegtunnels, inclusief brand, ongevallen en pech, gebaseerd op recente data van onder andere World Road Association PIARC en het KPT:

Ongevallen

Voor Nederland alleen zijn geen cijfers bekend, wel is internationaal onderzoek gedaan (PIARC). De ongevallenfrequentie in tunnels varieert dan van 2 tot 12 per 100 miljoen voertuig‑km/jr.

Bron: piarc.org

Pechgevallen

Specifieke cijfers voor Nederland ontbreken, maar bijvoorbeeld de 6,6 km lange Westerscheldetunnel registreerde gemiddeld 75 a 100 pechgevallen per jaar (gedurende 2013–2016).

Bron: mijntunnel.westerscheldetunnel.nl

Wat zijn voorbeelden van bekende tunnelrampen?

De grootste nederlandse tunnelbrand was die in de Velsertunnel in 1978. Hierbij zijn 5 personen om het leven gekomen. Bekijk de verslaggeving van destijds.

De afgelopen decennia hebben verschillende grote tunnelbranden geleid tot strengere veiligheidseisen in heel Europa. Enkele bekende voorbeelden zijn:
  • Mont-Blanctunnel (1999). In deze tunnel tussen Frankrijk en Italië vloog een vrachtwagen in brand. Door gebrekkige ventilatie en slechte communicatie tussen beide landen woedde het vuur 53 uur lang en kwamen 39 mensen om het leven.
  • Tauerntunnel (1999). Een kettingbotsing met een vrachtwagen vol spuitbussen veroorzaakte een brand van 1200 °C in deze Oostenrijkse tunnel. Dit kostte 12 mensen het leven en liet het gevaar zien van tunnels met één buis en tegenliggend verkeer.
  • Kabeltreinramp Kaprun (2000). In een stijgende bergtunnel in Oostenrijk brak brand uit in een gletsjertrein. Van de inzittenden kwamen 155 mensen om, voornamelijk door verstikking toen zij omhoog vluchtten en in de opstijgende rook (het schoorsteeneffect) terechtkwamen.
  • Heinenoordtunnel (2014). Na een botsing met een vrachtwagen in de Heinenoordtunnel kwam de chauffeur hierbij om het leven, maar dankzij moderne vluchtroutes en hittewerende bekleding wisten alle overige weggebruikers veilig te ontsnappen en bleef de tunnel intact.
De grote rampen rond de eeuwwisseling waren de directe aanleiding voor strenge Europese tunnelrichtlijnen (2004/54/EG). Sindsdien moeten lange tunnels voldoen aan hoge eisen, zoals gescheiden rijrichtingen, krachtige rookafvoer, hittewerende wanden en vluchtdeuren op korte afstand. Het incident in de Heinenoordtunnel liet zien dat deze maatregelen in de praktijk werken en grotere rampen voorkomen. Het rapport Fire in the heinenoordtunnel lessons learned gaat hierover.
Mag je met gevaarlijke stoffen door een tunnel rijden?

Nee, dit mag niet altijd. Tunnels hebben vaak een beperking voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Dit staat aangegeven met borden of op routekaarten voor vrachtverkeer. Tunnels zijn hiervoor in 5 categorieën ingedeeld (categorie A t/m E).

Bronnen: Inspectie Leefomgeving en Transport, geraadpleegd 2025, Evo Fenedex: ADR tunneloverzicht Nederland 2026

Hoe weet ik waar de nooduitgangen zijn?

De locatie van  de dichtsbijzijnde vluchtdeuren is duidelijk aangegeven met groene pictogrammen op de tunnelwand. De vluchtdeuren zelf worden bij een incident met groene contourverlichting aangelicht en zijn duidelijk (groen) gekleurd. 

Waarom mag je bij een incident niet keren of achteruitrijden in een tunnel?

Keren of achteruitrijden kan leiden tot gevaarlijke situaties met het achteropkomende verkeer. Ook is er in Nederland in principe slechts 1 rijrichting per tunnelbuis waardoor je tegen het verkeer inrijdt (spookrijden), met alle gevaren van dien.

Waarom is een tunnelbuis soms afgesloten?

Er zijn verschillende redenen waarom een tunnelbuis (tijdelijk) wordt afgesloten. Bijvoorbeeld wanneer er een ongeluk is gebeurd in de tunnel, als veiligheidsinstallaties onverhoopt uitvallen of in storing raken, of als een te hoge vrachtwagen de tunnel wil inrijden. Ook vinden er afsluitingen plaats voor onderhouds- en renovatiewerkzaamheden en, in een beperkt aantal tunnels, wanneer er een file in de tunnel dreigt te ontstaan.

Bron: Rijkswaterstaat.nl

 

Worden tunnelveiligheidssystemen getest?

Ja, alle systemen worden regelmatig getest. Daarnaast zijn er verplichte veiligheidsoefeningen met de hulpdiensten. Hoe een tunnel wordt onderhouden en getest wordt vastgelegd in het Veiligheidsbeheerplan dat voor openstelling wordt opgesteld voor elke tunnel.

Bron: Regeling aanvullende regels veiligheid wegtunnels

Welke veiligheidssystemen zijn standaard aanwezig in Nederlandse tunnels?

Om het verkeer veilig te kunnen begeleiden en incidenten goed te kunnen afhandelen, zijn tunnels uitgerust met een groot aantal systemen die vanuit een verkeerscentrale worden bediend. Daarbij gaat het onder meer om:

  • verkeerssystemen, zoals matrixborden/dynamische signalering, detectielussen, verkeerslichten en afsluitbomen.
  • veiligheidssystemen, zoals verlichting, camera’s, een omroepinstallatie, brandblussers, (vaak) ventilatoren voor de afvoer van rook, vluchtdeuren met audiovisuele bewijzering, een vluchtgang met overdruk, een pompkelder, en een intercominstallatie.

Bron: Landelijke Tunnelstandaard (tunnelveiligheidsvoorzieningen) en Tunnelveiligheid verklaard

Nederlandse en Europese instanties & Kennisplatform Tunnelveiligheid

Relevante wet -en regelgeving

Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels. Duiding van de Nederlandse tunnelwetgeving Tunnelveiligheid verklaard.
Bekijk wetgeving

RIJKSWATERSTAAT (RWS)

Uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de grootste tunnelbeheerder van Nederland.
Ga naar website

NIPV: NEDERLANDS INSTITUUT PUBLIEKE VEILIGHEID

Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid ondersteunt partners met kennis en onderzoek naar publieke veiligheid.
Ga naar website

CROW: KENNISINSTITUUT INFRA- STRUCTUUR EN OPENBARE ORDE

CROW maakt toepasbare kennis voor het verbeteren van de verkeersveiligheid voor onder andere tunnels.
Ga naar website

BRANDWEER NEDERLAND

Beheer van normen en richtlijnen voor tunnelontwerp, beheer en onderhoud.
Ga naar website

ILT – INSPECTIE LEEFOMGEVING EN TRANSPORT

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) is de toezichthouder van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.
Ga naar website

EUROPESE COMMISSIE – DG MOVE

Beleidsmaker op gebied van transportveiligheid, waaronder tunnelrichtlijn (2004/54/EG).
Ga naar website

PIARC – WORLD ROAD ASSOCIATION

PIARC is een wereldwijd kennisplatform voor wegen en wegtransport, waaronder tunnels en tunnelveiligheid.
Ga naar website

Ita cosuf

Internationaal expertisecentrum voor kennisuitwisseling over operationele veiligheid van ondergrondse infrastructuur.
Ga naar website